Ruch społeczny środowiska księgarskiego ma długą, bogatą tradycję. Szeroko pisaliśmy o tym w roku 2006 na półwiecze SKP. Kiedy w 1955 roku debatowano nad kształtem nowej organizacji księgarskiej, było do czego się odwołać. W listopadzie 1956 roku na zjeździe założycielskim w Wiśle powołana została nowa reprezentacja środowiska księgarskiego – Stowarzyszenie Księgarzy Polskich. W składzie zarządu głównego w większości znaleźli się wybitni księgarze o bogatym, jeszcze przedwojennym doświadczeniu zawodowym i wielkim autorytecie w środowisku. W programie mieściło się dążenie do większej samodzielności ekonomicznej i programowej księgarń, zmiany w systemie planowania obrotów, uregulowanie stosunków z wydawcami, zdjęcie z księgarzy odpowiedzialności za nietrafione nakłady poprzez powołanie komisowego przedsiębiorstwa hurtowego, decentralizacja współpracy z bibliotekarzami, podnoszenie kwalifikacji kadr księgarskich. W sierpniu 1957 roku ukazał się drukiem pierwszy numer „Księgarza”, organu prasowego Stowarzyszenia. Szczególną opieką programową SKP objęło szkolnictwo zawodowe. Czołowi działacze Stowarzyszenia byli autorami programów nauczania, tworzyli podręczniki do nauki zawodu, czuwali nad poziomem praktyk zawodowych w księgarniach.

Czytelnik pozna tajemniczo brzmiące teorie yin i yang, „przemianę 5 elementów” i życiowej energii qi, ale dowie się również, jak precyzyjne diagnozy można stawiać badając puls i kolor języka. Pozna potęgę akupunktury, którą to metodę od lat wykorzystywano do znieczuleń przy operacjach. Znajdzie również opisy najważniejszych ziół i minerałów stosowanych przez chińskich lekarzy. Wśród nich takie rarytasy jak róg jednorożca, koniki morskie, kości tygrysa i rogi jelenia. Dowie się jak lekarze, dzięki bardzo skomplikowanej procedurze, badali chińskie arystokratki oraz jaką drogą Kanon medycyny Żółtego Cesarza dotarł do Gdańska i  Krakow już w czasach renesansu. Kto inspirował Awicennę i czy Kopernik mógł wiedzieć o stosowanych przez Chińczyków szczepieniach przeciwko ospie. A także którzy z naszych monarchów płacili złotem za rogi jednorożca i inne chińskie lekarstwa…

Rynek podręczników ma się coraz gorzej. I trudno mieć nadzieję, że niebawem zmieni się coś w tym sektorze na lepsze. Sytuacja jest tym gorsza, że na wiele przyczyn tego stanu rzeczy uczestnicy rynku, a zwłaszcza księgarze i hurtownicy, mają wpływ niewielki albo żaden. Przyjrzyjmy się zatem najważniejszym zagrożeniom czyhającym na handel podręcznikami, zarówno w bliskiej – tegorocznej – jak i w odleglejszej perspektywie.

Zła prasa

Fatalna jest prasa wokół sprzedaży podręczników. Jak co roku dziennikarze biją na alarm, że podręczniki drożeją i rodziców na nie nie stać. Padają nawet sumy, jak np. w felietonie Piotra Goćka „Za droga droga do szkoły” na portalu „Rzeczypospolitej”: „Te liczby szokują – minimum 300 zł za komplet książek dla pierwszoklasisty w podstawówce, 400-500 zł za zestaw dla gimnazjalisty, a 600-700 zł, gdy wysyłamy dziecko do liceum”. Ten felieton jest bardzo symptomatyczny, bo pojawiające się tu kwoty zostały uzyskane w ten sposób, że zsumowano ceny najdroższych dostępnych nowych podręczników potrzebnych w danym segmencie nauki. Tymczasem nawet w tym roku, kiedy ceny z powodu wzrostu VAT -u i kosztów produkcji podniosły się o ponad 10 proc. i zestaw dla pierwszoklasisty to realny wydatek rzędu 200-250. A czy jest w naszym kraju choćby jeden licealista, który kupił podręczniki za 700 zł? Do wszystkich przedmiotów, nowe, najdroższe? Oczywiście poetyka takich felietonów wymaga, aby zaczynać je przymiotnikiem „szokujące”, czytelnik zapamięta właśnie ten przymiotnik i podane tu wyższe kwoty. Jeśli jeszcze przemnoży je przez liczbę 5.361.500 polskich uczniów wszystkich segmentów, dojdzie do wniosku, że podręczniki to żyła złota. Piotr Gociek nie pisze też o tym, że najubożsiuczniowie mają bardzo wiele możliwości pozyskania podręczników zupełnie lub prawie za darmo: szkoły i placówki pomocy społecznej dysponują zasobami używanych książek dla nich, są różne fundusze i programy pomocowe, na czele z tegorocznym rządowym programem „Wyprawka szkolna”, na który przeznaczono 94 mln zł. Mimo to podręcznikom towarzyszy fatalna fama, do której rzeczywiście przyczyniły się wymienione przez Goćka agresywne działania marketingowe i chciwość wydawnictw, nieumiejętność stworzenia przez władze oświatowe stabilnego systemu i trwałych programów nauczania. Fama, która ma bardzo wymierne skutki finansowe i przekłada się także na zjawiska niekorzystne dla rynku, o których będzie jeszcze mowa.

Zwyciężczynią XV edycji konkursu o Nagrodę Banku Handlowego w Warszawie została dr Anna Moździerz za pracę „Nierównowaga finansów publicznych”, która ukazała się w 2008 roku nakładem Polskiego Wydawnictwa Ekonomicznego…

Po raz pierwszy w tym roku wręczone zostaną nagrody „Gazety Prawnej” za wybitną książkę fachową młodego autora.